عملیات سایبری مخرب

تصاویر جعلی از ناآرامی‌های فرانسه؛ مکرون به سوءاستفاده سیاسی از هوش مصنوعی اعتراض کرد

امانوئل مکرون از رهبران خارجی به‌دلیل بازنشر محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی درباره ناآرامی‌های فرانسه انتقاد کرده است؛ تصاویری که به گفته او، صحنه‌هایی را واقعی جلوه می‌دهند که هرگز در این کشور رخ نداده‌اند.

ریحانه ولی‌پور
ریحانه ولی‌پورپژوهشگر حوزه فناوری اطلاعات
۳۰ مهر ۱۴۰۵
4 دقیقه مطالعه
تصاویر جعلی از ناآرامی‌های فرانسه؛ مکرون به سوءاستفاده سیاسی از هوش مصنوعی اعتراض کرد

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، روز ۲۱ اکتبر در نشست خبری در قطر، انتشار تصاویر جعلی درباره ناآرامی‌های اخیر کشورش را بخشی از دست‌کاری اطلاعات از خارج خواند. او گفت برخی رهبران خارجی با بازنشر محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی، از اتفاقات فرانسه برای تبلیغات انتخاباتی خود استفاده می‌کنند. این اظهارات پس از اعتراضات ۱۷ اکتبر و خشونت‌هایی مطرح شد که در حاشیه آن‌ها در چند شهر فرانسه رخ داد.

تصاویر ساختگی در خدمت روایت ضد مهاجران

به گزارش خبرگزاری فرانسه، مکرون به تصاویری اشاره کرد که با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند و صحنه‌هایی خیالی را به ناآرامی‌های فرانسه نسبت می‌دهند. او همچنین روایت‌هایی را رد کرد که اتفاقات اخیر را به هجوم مهاجران و اسلام‌گرایان نسبت می‌دادند.

خطر چنین محتوایی، ساختن مدرک تصویری برای یک ادعای سیاسی است. تصویری که شبیه گزارش میدانی به نظر می‌رسد، می‌تواند مخاطب را به این برداشت برساند که خشونت مشخصی رخ داده یا گروه مشخصی مسئول آن بوده است. وقتی تصویر ساختگی کنار خبرهای واقعی اعتراضات قرار می‌گیرد، تشخیص مرز میان گزارش و جعل دشوارتر می‌شود.

انتقاد از بهره‌برداری انتخاباتی

مکرون گفت رهبرانی که در منطقه یا آن سوی اقیانوس اطلس درگیر رقابت انتخاباتی هستند، گاهی با ساده‌باوری محتوای هوش مصنوعی و روایت‌های گمراه‌کننده درباره فرانسه را تکرار می‌کنند. او این رفتار را تبلیغات انتخاباتی به هزینه کشورش توصیف کرد. در پاسخ به خبرنگاری که نام دونالد ترامپ را مطرح کرد، نیز تایید کرد که رئیس‌جمهور آمریکا یکی از مخاطبان این انتقاد است.

خبرگزاری فرانسه این سخنان را همچنین اشاره‌ای به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دانست. بنا بر همین گزارش، نتانیاهو ناآرامی‌های فرانسه را به اسلام افراطی پیوند داده و ترامپ نیز مهاجرت را عامل اتفاقات معرفی کرده بود.

بازنشر سیاسی می‌تواند به محتوای جعلی اعتباری تازه بدهد. مخاطب ممکن است ادعایی را که ابتدا در یک حساب ناشناس دیده، پس از تکرار آن از سوی یک مقام رسمی، تاییدشده تلقی کند. به همین دلیل، نقش سیاستمداران در گسترش اطلاعات گمراه‌کننده به ساختن تصویر یا ویدیو محدود نمی‌شود.

پلنگ صورتی هم واقعی نبود

یکی از نمونه‌های پربازنشر، تصاویر فردی با لباس «پلنگ صورتی» بود که ظاهرا در اعتراضات فرانسه حضور داشت؛ در یک ویدیو مقابل خودروی آب‌پاش پلیس می‌دوید و در تصاویر دیگر، میان معترضان یا در حال نشان‌دادن حرکتی اعتراضی به پلیس دیده می‌شد. این صحنه‌ها واقعی نبودند. بخش راستی‌آزمایی خبرگزاری افه، با بررسی تصاویر و استفاده از ابزار شناسایی نشان‌گذاری دیجیتال SynthID، ساختگی‌بودن نمونه‌های بررسی‌شده را تایید کرد.

وب‌سایت راستی‌آزمایی «تاییت» نیز با سازنده شماری از این تصاویر، با نام کاربری AliFramez، تماس گرفت. او تایید کرد که تصاویر پلنگ صورتی در اعتراضات را با ابزارهای هوش مصنوعی ساخته است. برخی از این آثار در حساب اصلی با برچسب هوش مصنوعی منتشر شده بودند، اما در بازنشرها به‌عنوان عکس واقعی اعتراضات دست‌به‌دست شدند.

این نمونه، با وجود ظاهر طنزآمیزش، نشان می‌دهد چگونه یک تصویر ساختگی هنگام جداشدن از توضیح و منبع اولیه، جای عکس خبری را می‌گیرد. برای گمراه‌شدن مخاطب هم لازم نیست تصویر ترسناک یا خشونت‌آمیز باشد؛ یک صحنه سرگرم‌کننده نیز می‌تواند به بخشی از تصور عمومی درباره اتفاقات خیابان تبدیل شود.

آنچه درباره سازندگان تصاویر نمی‌دانیم

مکرون میان دخالت خارجی در خود ناآرامی‌ها و دست‌کاری روایت آن‌ها تفاوت گذاشت. او گفت بر اساس اطلاعاتی که تا آن زمان در اختیار داشت، دخالت خارجی آشکاری در وقوع حوادث دیده نمی‌شد، اما اطلاعات مربوط به آن‌ها پس از وقوع دست‌کاری شده بود. در این بخش از نشست خبری، نمونه مشخصی از تصاویر، حساب‌های منتشرکننده یا هویت سازندگان آن‌ها معرفی نشد.

این پرونده توجه را به پیوند میان جعل تصویری و بازنشر سیاسی جلب می‌کند: محتوای ساختگی می‌تواند به یک روایت درباره مهاجران یا معترضان ظاهر مستند بدهد و تکرار آن از سوی مقام‌های سیاسی، دامنه انتشارش را بیشتر کند. برای روشن‌شدن ابعاد این سوءاستفاده، باید خود تصاویر و مسیر انتشارشان بررسی شوند؛ از نخستین حساب منتشرکننده تا کسانی که آن‌ها را وارد بحث سیاسی کرده‌اند.

اشتراک‌گذاری: