بیت‌کوین زیر نگاه سی‌آی‌اِی؛ تراکنش‌های رمزارزی چگونه به اطلاعات تبدیل می‌شوند؟
معاون سی‌آی‌اِی، بیت‌کوین را ابزاری برای جمع‌آوری اطلاعات و مختل‌کردن فعالیت دشمنان آمریکا توصیف کرده است؛ اظهاراتی که محدودیت ناشناس‌ماندن در یک شبکه مالی با تراکنش‌های عمومی را برجسته می‌کند.
سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سی‌آی‌اِی، از بیت‌کوین و دیگر رمزارزها برای جمع‌آوری اطلاعات درباره دشمنان خود استفاده می‌کند. مایکل الیس، معاون این سازمان، در گفت‌وگو با آنتونی پامپلیانو توضیح داده که این فناوری‌ها هم ابزار کار نهادهای اطلاعاتی‌اند و هم هدف بررسی آن‌ها؛ به‌ویژه برای ردیابی فعالیت کارتل‌های مواد مخدر، گروه‌های تروریستی و حکومت‌های متخاصم. این مصاحبه در ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، برابر با ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴، در پادکست پامپ منتشر شد.
بازتاب این اظهارات در رسانه‌های فارسی در مهر ۱۴۰۵، دوباره توجه‌ها را به نظارت اطلاعاتی بر رمزارزها جلب کرده است. بااین‌حال، تاریخ مصاحبه نشان می‌دهد موضوع، اعلام یک برنامه تازه در پاییز امسال نیست. اهمیت صحبت‌های الیس در تأیید علنی استفاده اطلاعاتی از شبکه‌ای است که بخشی از کاربران آن، پنهان‌بودن نامشان را با پنهان‌ماندن فعالیت مالی یکسان می‌گیرند.
تراکنش دیده می‌شود، حتی اگر نام صاحبش معلوم نباشد
در بیت‌کوین، تراکنش‌ها با نام و مشخصات شناسنامه‌ای افراد ثبت نمی‌شوند، اما مسیر انتقال دارایی عمومی است. آدرس‌های فرستنده و گیرنده، مبلغ و سابقه تراکنش‌ها امکان بررسی جریان پول را فراهم می‌کنند. الیس به همین تفاوت اشاره کرده و بیت‌کوین را شبکه‌ای با «هویت مستعار» توصیف کرده است.
مسئله اصلی برای تحلیلگر، یافتن ارتباط میان آدرس و صاحب آن است. انتشار یک آدرس در وب‌سایت یا شبکه اجتماعی، یا آشکارشدن هویت فرد هنگام دریافت خدمات، می‌تواند نقطه شروع این ارتباط باشد. پس از آن، سوابق عمومی تراکنش‌ها برای بررسی فعالیت آن آدرس در دسترس‌اند. وب‌سایت بیت‌کوین نیز در راهنمای حریم خصوصی خود درباره عمومی و ماندگار بودن این سوابق و خطر اتصال آدرس‌ها به هویت افراد هشدار می‌دهد.
ماندگاری داده‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد: تراکنشی که امروز صاحبش مشخص نیست، ممکن است بعداً با اطلاعات تازه قابل انتساب شود. آشکارشدن هویت یک آدرس می‌تواند بررسی بخشی از فعالیت‌های گذشته را هم ممکن کند. البته دنبال‌کردن مسیر پول به‌تنهایی هویت همه دریافت‌کنندگان یا هدف هر پرداخت را ثابت نمی‌کند.
سی‌آی‌اِی به دنبال چه اطلاعاتی است؟
الیس استفاده اطلاعاتی از رمزارزها را در کنار مختل‌کردن فعالیت دشمنان آمریکا قرار داده است. در این نگاه، تراکنش صرفاً جابه‌جایی دارایی نیست؛ داده‌ای است که می‌تواند به شناخت فعالیت مالی بازیگران هدف کمک کند. او همچنین رمزارزها را بخشی از رقابت فناوری آمریکا با چین توصیف کرده است.
این اظهارات جزئیات عملیاتی، گستره رصد یا میزان موفقیت سی‌آی‌اِی در شناسایی صاحبان آدرس‌ها را روشن نمی‌کند. آنچه علناً بیان شده، استفاده از رمزارزها برای جمع‌آوری اطلاعات و اختلال در فعالیت اهداف مشخص است؛ نه ارائه مدرکی درباره شناسایی تمام کاربران یا دسترسی به کلیدهای خصوصی آن‌ها.
کریپتو ای‌جی؛ سابقه جاسوسی از راه ابزارهای امنیتی
پرونده «کریپتو ای‌جی» نمونه تاریخی دیگری از بهره‌برداری اطلاعاتی از فناوری است. گاردین در فوریه ۲۰۲۰، مالکیت مخفی سی‌آی‌اِی و اطلاعات آلمان بر این شرکت سوئیسی را گزارش داد.
دو سازمان در سال ۱۹۷۰ این سازنده تجهیزات رمزگذاری را مخفیانه خریدند. کنترل شرکت امکان تضعیف طراحی محصولات را فراهم کرد تا ارتباطاتی که مشتریان محرمانه می‌پنداشتند، برای سرویس‌های اطلاعاتی خواندنی شود. این فعالیت با نام «عملیات روبیکون» شناخته می‌شود. پژوهش دانشگاه وارویک درباره این پرونده، ایران را نیز در میان مشتریان شرکت معرفی می‌کند.
آمریکا در جریان بحران گروگان‌گیری سال ۱۹۷۹ نیز از این دسترسی برای شنود ارتباطات حکومت ایران استفاده کرد.
دو روش متفاوت برای دسترسی به اطلاعات
کنار هم گذاشتن این دو پرونده، تفاوت سازوکارهای جاسوسی را روشن می‌کند. در کریپتو ای‌جی، کنترل تولیدکننده و تضعیف محصولات، محرمانگی ارتباطات مشتریان را از درون تخریب می‌کرد. در موضوع بیت‌کوین، اظهارات منتشرشده بر استفاده اطلاعاتی از قابلیت ردیابی تراکنش‌ها متمرکز است. این منابع شاهدی برای وجود درِ پشتی در بیت‌کوین یا کنترل شبکه توسط سی‌آی‌اِی ارائه نمی‌کنند.
پیامد مشخص برای حریم خصوصی، در فاصله میان امنیت دارایی و محرمانگی فعالیت مالی قرار دارد. حفاظت از کلید خصوصی مانع خرج‌کردن دارایی توسط دیگران می‌شود، اما سابقه عمومی پرداخت‌ها را پنهان نمی‌کند. اظهارات معاون سی‌آی‌اِی اهمیت همین سابقه را آشکار می‌کند: داده‌هایی که برای ثبت و تأیید انتقال پول منتشر می‌شوند، می‌توانند برای شناخت فعالیت مالی صاحبان آن نیز به کار بروند.