رازنت ابزار تازه‌ای برای سنجش امنیت دیجیتال فعالان مدنی و کاربران ایرانی منتشر کرده است. چک‌لیست امنیت دیجیتال رازنت بدون نصب یا ثبت‌نام اجرا می‌شود، وضعیت کاربر را در ۹ حوزه بررسی می‌کند و براساس نقش، فعالیت‌ها، دستگاه‌ها و تجربه‌های امنیتی او، امتیاز و برنامه اقدام شخصی ارائه می‌دهد. هدف این است که امنیت دیجیتال از مجموعه‌ای از هشدارهای پراکنده و توصیه‌های کلی، به کارهایی روشن، قابل انجام و قابل پیگیری تبدیل شود.

یک آزمون یکسان برای همه نیست

ریسک دیجیتال یک روزنامه‌نگار با فردی که در تجمعات شرکت می‌کند یا کاربری که فقط محتوای انتقادی منتشر می‌کند، یکسان نیست. به همین دلیل، مسیر چک‌لیست با ساخت یک پروفایل کوتاه آغاز می‌شود. کاربر نقش خود، نوع فعالیت، دستگاه‌های مورد استفاده و تجربه‌هایی مانند هک حساب، افشای اطلاعات شخصی، احضار یا توقیف دستگاه را مشخص می‌کند. این اطلاعات تعیین می‌کنند چه سؤال‌هایی نمایش داده شوند و هر حوزه چه وزنی در ارزیابی داشته باشد.

پرسشنامه، رمز عبور و احراز هویت، پیام‌رسانی امن، عبور از سانسور و شبکه خصوصی مجازی (VPN)، امنیت گوشی، رایانه و مرورگر، هویت در شبکه‌های اجتماعی، فیشینگ و بدافزار، نگهداری و رمزگذاری داده‌ها و همچنین امنیت تجمعات و سفر را پوشش می‌دهد. برای نمونه، پرسش‌های مربوط به آیفون، اندروید، رایانه یا حضور در تجمعات تنها زمانی نمایش داده می‌شوند که به شرایط همان کاربر مربوط باشند.

نمره پایان کار نیست؛ شروع برنامه اقدام است

پس از تکمیل پرسشنامه، کاربر یک امتیاز از ۱۰۰ و تصویری جداگانه از وضعیت خود در هر حوزه می‌گیرد. اما بخش اصلی ابزار بعد از امتیاز آغاز می‌شود. هر پاسخ پرخطر به یک اقدام مشخص تبدیل می‌شود: چرا این ضعف مهم است، با چه ابزاری می‌توان آن را برطرف کرد، مراحل انجام کار در دستگاه کاربر چیست و کدام راهنمای ویکی رازنت توضیح کامل‌تری ارائه می‌دهد.

اقدام‌ها براساس میزان اثرگذاری مرتب می‌شوند. با علامت‌زدن هر کار به‌عنوان «انجام دادم»، امتیاز به‌صورت زنده تغییر می‌کند و فهرست ضعف‌ها کوتاه‌تر می‌شود. کاربر پس از رسیدن به امتیاز ۷۰ می‌تواند گواهی برنزی رازنت را دریافت کند؛ امتیاز ۸۵ گواهی نقره‌ای و امتیاز ۱۰۰ گواهی طلایی دارد. نام واقعی اجباری نیست و گواهی می‌تواند با نام مستعار یا عنوان «فعال مدنی» ساخته شود.

پاسخ‌هایتان برای خودتان امن می‌ماند

برای ابزاری که درباره فعالیت سیاسی، سابقه احضار یا توقیف دستگاه سؤال می‌کند، حریم خصوصی یک گزینه جانبی نیست. پاسخ‌ها و پروفایل کاربر به‌صورت متن به سرور ارسال یا ذخیره نمی‌شوند و فقط در حافظه موقت همان صفحه باقی می‌مانند و با بستن صفحه نیز پاک می‌شوند. تنها شمارنده‌ها و آمار ناشناس و تجمعی، مانند نرخ تکمیل، بازه امتیاز، حوزه‌های پرتکرار ضعف و زمان صرف‌شده، برای بهبود ابزار ثبت می‌شود.

دکمه «خروج فوری» نیز صفحه را سریع ترک می‌کند و دو بار فشردن کلید Esc همین کار را انجام می‌دهد. ابزار هنگام دانلود گواهی هم هشدار می‌دهد که فایل روی دستگاه باقی می‌ماند؛ اگر دستگاه در معرض بازرسی است، می‌توان گواهی را فقط در همان صفحه دید و دانلود نکرد.

چک‌لیست رازنت قرار نیست با یک عدد به کسی اطمینان کاذب بدهد که «کاملاً امن» است. ارزش آن در این است که شکاف‌های مبهم را به قدم‌های مشخص تبدیل می‌کند و به‌جای ترساندن کاربر، نشان می‌دهد همین امروز کدام تنظیم را باید تغییر دهد. سنجش امنیت دیجیتال خود را آغاز کنید.